Dự trữ buồng trứng thấp là nỗi lo mà nhiều chị em đang phải đối mặt. Đây được xem là nguyên nhân làm suy giảm đời sống tình dục và cản trở chức năng sinh sản ở nữ giới, gây hiếm muộn ở các cặp vợ chồng.
Dự trữ buồng trứng là gì?
Dự trữ buồng trứng hay chỉ số AMH là từ viết tắt của Anti-Mullerian Hormone. Nồng độ AMH cho biết số nang noãn non hiện có trong buồng trứng của người phụ nữ. Người phụ nữ càng lớn tuổi thì dự trữ buồng trứng càng giảm dần và đây là nguyên nhân chính làm giảm chức năng sinh sản của nữ giới.
Mỗi bé gái được sinh ra với số nang noãn nhất định ở 2 buồng trứng. Trong giai đoạn bào thai, các tế bào mầm sinh dục sẽ tăng sinh và tạo thành có tế bào noãn nguyên thủy, sau đó các tế bào noãn nguyên thủy sẽ được bao bọc bởi các tế bào sinh dưỡng để tạo thành các nang noãn nguyên thủy.
Ở thời điểm mới sinh, bé gái có khoảng 1 triệu nang noãn ở 2 buồng trứng, con số này sẽ giảm dần trong giai đoạn tuổi nhỏ và thiếu niên. Đến tuổi dậy thì, 2 buồng trứng chỉ còn khoảng 300.000-500.000 nang noãn. Trong đời sống sinh sản của phụ nữ, các nang noãn nguyên thủy lần lượt phát triển. Tuy nhiên, hầu hết đều thoái hóa. Chỉ đến giai đoạn dậy thì, trục nội tiết sinh sản hoạt động mới làm tăng tiết FSH trong mỗi chu kỳ kinh giúp một số nang noãn không bị thoái hóa, tiếp tục phát triển và phóng noãn.
Trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt hàng tháng, chỉ có một nang noãn phát triển đến cùng và phóng noãn. Hiện tượng trưởng thành noãn và phóng noãn chỉ diễn ra khi có đỉnh LH vào giữa chu kỳ kinh. Quá trình phát triển, thoái hóa và chọn lọc các nang noãn liên tục diễn ra trong tuổi sinh sản, số lượng nang noãn nguyên thủy ở 2 buồng trứng giảm dần cho đến khi không còn nang noãn ở 2 buồng trứng, khi này người phụ nữ bước vào giai đoạn mãn kinh.
Dự trữ buồng trứng thấp là gì?
Dự trữ buồng trứng thấp là tình trạng có tổng nang thứ cấp siêu âm vào ngày 2 chu kỳ kinh thấp hơn 5, chỉ số Anti-Mullerian Hormone (AMH) thấp hơn 2,2 ng/ml (tùy theo độ tuổi). Dự trữ buồng trứng AMH được xem là yếu tố phản ánh số lượng các nang noãn còn lại của buồng trứng. Chỉ số AMH cao nhất ở tuổi 25 – 30 và giảm dần theo thời gian. Dự trữ buồng trứng càng tốt có nghĩa là khả năng sinh sản của buồng trứng càng cao và ngược lại.
Nguyên nhân chỉ số AMH thấp
Thường có mối liên quan nghịch giữa khả năng sinh sản và tuổi tác của người phụ nữ: Tuổi càng cao thì dự trữ buồng trứng càng thấp. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là ngày càng nhiều phụ nữ trẻ bị suy buồng trứng sớm do nhiều nguyên nhân:
- Trải qua điều trị bệnh hoặc phẫu thuật như: Cắt buồng trứng, bóc u buồng trứng, u lạc nội mạc tử cung, mang thai ngoài tử cung, các phẫu thuật khác vùng tiểu khung…
- Lối sống không lành mạnh: Uống nhiều rượu bia, hút thuốc lá, sử dụng các chất kích thích, thường xuyên thức khuya, gặp nhiều căng thẳng, stress.
- Trải qua xạ trị, hóa trị.
- Thường xuyên sử dụng thuốc tránh thai.
- Viêm nhiễm phụ khoa, nạo phá thai nhiều lần.
- Do môi trường sống bị ô nhiễm.
- Do cơ địa, chủng tộc.
Triệu chứng thường gặp
Dự trữ buồng trứng thấp hay suy buồng trứng ở người trẻ là nguyên nhân chủ yếu gây vô sinh ở phụ nữ. Đó là tình trạng 2 buồng trứng ngừng hoạt động bình thường ở những phụ nữ sau tuổi dậy thì và trước 40 tuổi, biểu hiện thường thấy là bất thường về chu kỳ kinh như thiểu kinh hoặc vô kinh kéo theo giảm khả năng sinh sản. Khác với phụ nữ trải qua thời kỳ mãn kinh tự nhiên hiếm khi còn thấy kinh trở lại và không thể có thai, những phụ nữ bị suy buồng trứng sớm có thể hành kinh trở lại dù không đều và trong một vài trường hợp suy buồng trứng sớm vẫn có thể mang thai.
Một số triệu chứng thường gặp cảnh báo dấu hiệu dự trữ buồng trứng thấp ở phụ nữ như:
- Vô kinh hoặc rối loạn kinh nguyêt;
- Có triệu chứng hoặc dấu hiệu thiếu hụt estrogen (ví dụ: loãng xương, viêm âm đạo do teo, giảm ham muốn tình dục).
- Họ cũng có thể có những thay đổi trong tâm trạng, bao gồm cả trầm cảm.
Một số phụ nữ bị có những triệu chứng tương tự như mãn kinh tự nhiên, bao gồm chóng mặt, buồn nôn, mất ngủ, cơn bốc hỏa, vã mồ hôi về đêm, dễ kích động, khó tập trung tư tưởng, đau khi quan hệ tình dục, âm đạo khô, giảm ham muốn tình dục, luôn né tránh chuyện giường chiếu, mất khả năng sinh sản, rối loạn tiết niệu (tiểu nhiều lần, són tiểu…).
Chỉ số AMH thấp có ảnh hưởng đến sinh sản không?
Phụ nữ có dự trữ buồng trứng thấp có thể bị mãn kinh sớm hơn lứa tuổi. Bên cạnh đó, cơ hội mang thai bằng chính tế bào trứng của mình cũng sẽ giảm. Tuy nhiên, điều này còn phụ thuộc vào tuổi tác. Chẳng hạn, nếu bạn có dự trữ buồng trứng thấp nhưng bạn chỉ mới 35 tuổi, bạn vẫn còn cơ hội so với những người trên 40 tuổi. Đó là lý do các chuyên gia luôn khuyến khích bệnh nhân có dấu hiệu AMH thấp nên tiến hành điều trị sớm để tăng tỷ lệ thành công.
Điều trị dự trữ buồng trứng thấp
Hiện nay không có phương pháp hay cách thức nào có thể làm tăng số lượng trứng ở trên buồng trứng. Các chuyên gia luôn khuyến khích các cặp vợ chồng đã và đang mong con lâu ngày có chỉ số dự trữ buồng trứng AMH thấp nên tiến hành thăm khám và điều trị hiếm muộn sớm để có tiên lượng tốt hơn, tăng tỷ lệ IVF thành công.
Cách phòng ngừa
Dự trữ buồng trứng giảm như một quy luật tự nhiên của tạo hoá, tuổi tác càng lớn thì dự trữ buồng trứng của bạn sẽ càng giảm. Các nghiên cứu cho thấy chỉ số dự trữ buồng trứng AMH bắt đầu giảm sau tuổi 35. Tuy nhiên, phụ nữ có dự trữ buồng trứng thấp có thể bị mãn kinh sớm hơn lứa tuổi, và cơ hội mang thai bằng chính tế bào trứng của mình cũng sẽ giảm.
Nếu dự trữ buồng trứng giảm, bệnh nhân nên sớm lên kế hoạch sinh con vì có thể dự trữ buồng trứng sẽ còn giảm nhanh hơn nữa, có thể một thời gian nữa sẽ không còn trứng, phải xin trứng để được làm mẹ.
Bên cạnh đó, loại trừ yếu tố về tuổi tác, để tránh những tác động xấu có thể làm giảm dự trữ buồng trứng nhanh hơn, bạn có thể thay đổi lối sống của mình theo hướng tích cực hơn như:
- Ăn uống lành mạnh, sử dụng các thực phẩm sạch, tập thể dục thể thao đều đặn;
- Giữ tinh thần luôn thoải mái, ngủ đủ giấc;
- Hạn chế sử dụng thực phẩm có nhiều phụ gia, chất bảo quản, đồ uống có chất kích thích…;
- Thăm khám sức khỏe sinh sản định kỳ để phát hiện những bệnh lý ở buồng trứng của bạn.
AMH thấp có cải thiện được không?
Không ít chị em thắc mắc liệu AMH thấp có cải thiện được không? Thuốc bổ trứng có giúp làm tăng AMH?
Các nghiên cứu hiện nay cho thấy không có cách nào tác động để làm tăng chỉ số AMH. Vì vậy nếu chị em có dự trữ buồng trứng thấp mong muốn có con trong thời gian sớm nhất hãy đến gặp bác sĩ để được kiểm tra và đưa ra hướng điều trị hiệu quả. Bên cạnh đó, chị em có AMH thấp nhưng chưa muốn có em bé có thể suy nghĩ đến việc trữ trứng.
Trữ trứng và tinh trùng đang là xu hướng của người trẻ hiện đại, bởi trữ trứng ở độ tuổi sinh sản là một lợi thế, do tế bào trứng có chất lượng tốt hơn.
