Thụ tinh nhân tạo IUI là gì?
Thụ tinh nhân tạo là phương pháp bơm tinh trùng vào buồng tử cung (Intrauterine Insemination – IUI), được tiến hành bằng cách chọn lọc những tinh trùng khỏe nhất của người chồng, sau đó bơm vào buồng tử cung của người vợ ở thời điểm rụng trứng. Kết quả là tinh trùng bơi vào ống dẫn trứng, thụ tinh với trứng của người vợ và thụ thai như bình thường.
Phương pháp này nhằm giúp tăng khả năng đậu thai cho những cặp vợ chồng hiếm muộn do tinh trùng ít và yếu, lạc nội mạc tử cung nhẹ, có yếu tố không thuận lợi tại cổ tử cung… hoặc vô sinh hiếm muộn không rõ nguyên nhân.
Khi nào cần áp dụng phương pháp thụ tinh nhân tạo?
Thông thường, phương pháp thụ tinh nhân tạo IUI sẽ được bác sĩ chỉ định thực hiện trong các trường hợp sau:
- Vô sinh không rõ nguyên nhân: Phương pháp IUI thường được chỉ định sử dụng điều trị đầu tiên cho các cặp vợ chồng vô sinh chưa rõ nguyên nhân. Trường hợp này thông thường cần có sự kết hợp của thuốc kích thích gây rụng trứng.
- Người vợ mắc bệnh lý lạc nội mạc tử cung: Đối với các trường hợp vô sinh xuất phát từ nguyên nhân vợ mắc bệnh lý lạc nội mạc tử cung (bao gồm lạc nội mạc tử cung trong cơ tử cung, buồng trứng hoặc ở vùng chậu) mức độ nhẹ và trung bình, người vợ được chỉ định dùng thuốc để hỗ trợ có được trứng chất lượng tốt, sau đó kết hợp cùng phương pháp IUI có thể là lựa chọn điều trị bước đầu.
- Vô sinh ở nam giới: Việc phân tích tinh dịch đồ là một trong những xét nghiệm đầu tiên được chỉ định nhằm đánh giá tình trạng vô sinh của các cặp vợ chồng vô sinh – hiếm muộn. Thông qua xét nghiệm này có thể thấy số lượng tinh trùng, khả năng di chuyển cũng như kích thước, hình dạng tinh trùng của người chồng có bất thường hay không. Thụ tinh nhân tạo được sử dụng để tách và cô đặc tinh trùng có tính di động cao ra khỏi mẫu tinh trùng để thu được tinh trùng có chất lượng tốt, sẵn sàng cho quy trình bơm.
- Vô sinh liên quan đến cổ tử cung: Cổ tử cung là cơ quan giao nhau giữa buồng tử cung và âm đạo, nằm sâu bên trong và tận cùng đường âm đạo. Chất nhầy được sản xuất từ cổ tử cung ở chu kỳ rụng trứng sẽ tạo nên môi trường lý tưởng để tinh trùng có thể di chuyển từ âm đạo đến ống dẫn trứng.
Trong trường hợp chất nhầy quá dày sẽ cản trở sự di chuyển của tinh trùng, ngăn không cho tinh trùng đến kết hợp với trứng. Một số trường hợp khác, nếu cổ tử cung có vết sẹo do các thủ thuật từ sinh thiết hoặc thủ thuật cũng có thể làm chất nhầy cổ tử cung không thuận lợi cho sự di chuyển của tinh trùng. Lúc này, phương pháp thụ tinh nhân tạo được chỉ định để trực tiếp bơm tinh trùng vào buồng tử cung.
- Vô sinh liên quan đến chu kỳ rụng trứng: Bơm tinh trùng có thể là lựa chọn đầu tiên cho các trường hợp vô sinh liên quan đến rụng trứng, bao gồm cả những trường hợp không rụng trứng hoặc rụng trứng không đều.
- Người vợ dị ứng với tinh dịch: Đây là một trường hợp hiếm gặp, người vợ có thể bị dị ứng với thành phần có trong tinh dịch của người chồng. Do đó, khi xuất tinh vào âm đạo có thể gây hiện tượng rát, sưng đỏ nơi tinh dịch tiếp xúc với niêm mạc. Trường hợp dị ứng ở mức độ nghiêm trọng, cần sử dụng đến phương pháp này để loại bỏ protein trong tinh dịch trước khi đưa vào âm đạo hoặc tử cung của người vợ.
- Mẹ đơn thân: Trường hợp người phụ nữ không muốn lập gia đình nhưng vẫn muốn mang thai và có con, họ sẽ cần đến tinh trùng của người hiến tặng để mang thai. Lúc này, kỹ thuật thụ tinh nhân tạo được chỉ định để hỗ trợ mẹ đơn thân bằng cách lấy mẫu tinh trùng của người hiến tặng từ ngân hàng tinh trùng đã được bảo quản đông lạnh, đạt chứng nhận kiểm định để rã đông, và bơm vào tử cung của người phụ nữ xin tinh trùng.
- Thụ tinh nhân tạo cho người đồng giới nữ: Các cặp đôi đồng giới nữ muốn có con có thể thực hiện thụ tinh nhân tạo với tư các mẹ đơn thân. Lưu ý, cặp đôi nên trao đổi về việc ai là người sẽ mang thai và sinh em bé. Sau khi có chỉ định thực hiện thụ tinh nhân tạo, cặp đôi cần huy động một người hiến tặng tinh trùng để tráo đổi mẫu với ngân hàng tinh trùng. Người nữ sẽ nhận được một mẫu tinh trùng vô danh để tiến hành thực hiện thụ tinh nhân tạo.
Trường hợp nào không nên sử dụng phương pháp IUI?
Mặc dù kỹ thuật thụ tinh nhân tạo là phương pháp hỗ trợ sinh sản hiệu quả nhưng trong một số trường hợp không nên sử dụng, cụ thể là:
- Người chồng có số lượng tinh trùng rất ít, dị dạng và di động kém.
- Người vợ bị tắc 2 ống dẫn trứng, hoặc 2 ống dẫn trứng bị tổn thương nặng.
- Người vợ bị suy buồng trứng, ung thư buồng trứng hoặc gặp những bất thường khác ở buồng trứng.
- Người vợ mắc bệnh lý lạc nội mạc tử cung nặng.
Điều kiện tiến hành thụ tinh nhân tạo (IUI)
Điều kiện quan trọng nhất để quá trình IUI diễn ra thuận lợi gồm:
- Cả hai vòi trứng hoặc ít nhất một vòi và buồng trứng của người vợ thông.
- Tinh dịch của người chồng bình thường hay chỉ bất thường nhẹ hoặc vừa.
Quá trình bơm tinh trùng vào tử cung diễn ra như thế nào?
Để phương pháp thụ tinh nhân tạo phát huy kết quả tốt nhất, quy trình thực hiện phải trải qua các bước như sau:
Bước 1: Thăm khám ban đầu, kiểm tra sức khỏe hai vợ chồng
Hai vợ chồng được thăm khám ban đầu, tham gia một số xét nghiệm chuyên sâu cần thiết để xác định nguyên nhân hiếm muộn, nếu nguyên nhân hiếm muộn có thể giải quyết được bằng bơm tinh trùng và người bệnh đủ điều kiện để thực hiện, bác sĩ sẽ lên lịch và hướng dẫn bước điều trị tiếp theo.
Bước 2: Kích thích buồng trứng
Bác sĩ sẽ kê đơn thuốc kích thích buồng trứng nhằm tạo được từ 1- 3 trứng trưởng thành. Cụ thể:
Thông thường người bệnh bắt đầu dùng thuốc (uống hoặc tiêm) từ ngày 2 – 3 của chu kỳ kinh nguyệt, và siêu âm 2 – 3 lần trong quá trình kích thích buồng trứng để theo dõi tình hình phát triển nang noãn, có phương án dự đoán chính xác ngày có thể đưa tinh trùng vào tử cung thuận lợi. Đến khi phát hiện nang noãn đã trưởng thành, người vợ được tiêm hCG để gây rụng trứng. Quá trình bơm tinh trùng thông thường sẽ được thực hiện sau 36 – 40 giờ kể từ mũi tiêm cuối cùng.
Bước 3: Lấy và lọc rửa mẫu tinh trùng
Vào ngày bơm tinh trùng vào buồng tử cung, người chồng sẽ lấy mẫu tinh trùng. Mẫu tinh trùng này cần tuân thủ đúng theo chỉ dẫn của bác sĩ, kiêng quan hệ tinh dục trong khoảng 2 – 3 ngày.
Mẫu tinh dịch được lấy và chứa trong lọ chuyên dụng, thời gian lấy tinh dịch vào khoảng 2 giờ trước khi tiến hành IUI.
Lọc rửa tinh trùng được xem là bước vô cùng quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến kết quả cuối cùng của phương pháp IUI. Quá trình này được tiến hành trong phòng Lab nhằm chọn ra những tinh trùng đạt chuẩn nhất, thúc đẩy quá trình thụ thai diễn ra thuận lợi hơn.
Bước 4: Bơm tinh trùng vào buồng tử cung
Khoảng 10 – 14 ngày tính từ ngày kích thích buồng trứng và sau 36 tiếng tiêm thuốc rụng trứng, tùy theo thể trạng người vợ mà tiến hành bơm tinh trùng vào buồng tử cung.
Người bệnh sẽ được nằm ở tư thế như khám phụ khoa thông thường. Tiếp đó, tinh trùng đã được lọc rửa được hút vào ống bơm, tiến hành bơm vào tử cung người vợ. Thời gian bơm tinh trùng vào tử cung diễn ra rất nhanh chóng, chỉ mất khoảng 5 phút là hoàn thành.
Sau khi bơm, người bệnh sẽ được nằm nghỉ ngơi một thời gian ngắn 15 – 30 phút. Đây là thủ thuật đơn giản, thường không gây khó chịu gì. Sau bơm người bệnh có thể cảm thấy một chút dịch chảy ra từ âm đạo, đó có thể là chất nhầy tạii cổ tử cung hoặc môi trường sử dụng để lau cổ tử cung.
Bước 5: Thử thai
Sau quy trình IUI khoảng 14 ngày, người vợ sẽ được thử thai và siêu âm thai để xác định kết quả thụ thai có thành công hay không. Nếu kết quả có thai, người vợ cần dưỡng thai theo lời khuyên của bác sĩ, cũng như tuân thủ chỉ định khám thai định kỳ để quá trình mang thai an toàn, khỏe mạnh.
Phương pháp thụ tinh nhân tạo tuy đơn giản nhưng bạn cần tham khảo và lựa chọn thực hiện ở cơ sở y tế uy tín, có chuyên khoa hỗ trợ sinh sản để quá trình chào đón con yêu diễn ra một cách an toàn nhất, giảm thiểu tối đa các nguy cơ không mong muốn.
Tỷ lệ thành công
Tỷ lệ thành công của phương pháp bơm tinh trùng vào buồng tử cung trung bình không cao. Trong trường hợp thụ tinh nhân tạo thất bại nhiều lần, hoặc người chồng có tinh trùng yếu, tinh trùng ít hoặc tinh trùng dị dạng; người vợ bị tắc vòi trứng hoặc tuổi đã lớn (trên 40 tuổi) thì hai vợ chồng sẽ được tư vấn phương pháp thụ tinh ống nghiệm (IVF) – Bơm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI), phẫu thuật lấy tinh trùng (PESA/MESA), trưởng thành trứng non trong ống nghiệm (IVM), kỹ thuật hỗ trợ thoát màng…
