Xét nghiệm nội tiết tố nam gồm những gì?

Xét nghiệm nội tiết tố nam là gì?

Xét nghiệm nội tiết tố nam là quá trình đo lường và đánh giá mức độ, hoạt động của các hormone quan trọng ở nam giới. Kiểm tra nội tiết tố nam bao gồm testosterone, FSH (hormone kích thích nang trứng), LH (hormone hoàng thể), androgen, prolactin và estradiol. Đây là những hormone quan trọng đóng vai trò cân bằng nội tiết tố, điều hòa khả năng sinh sản, chức năng sinh dục cũng như duy trì các đặc điểm của nam giới.

Hormone sinh dục nam testosterone quyết định các đặc điểm nam tính như cơ bắp, râu, lông cơ thể, giọng trầm, ham muốn tình dục và hoạt động sản xuất tinh trùng. Trong khi đó, FSH và LH do tuyến yên tiết ra, có nhiệm vụ kích thích tinh hoàn sản xuất testosterone và đảm bảo cho quá trình sản xuất tinh trùng diễn ra bình thường. Khi nồng độ các hormone trên mất cân bằng, nam giới có thể gặp các vấn đề như giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương, rối loạn sinh tinh, vô sinh, loãng xương, tăng nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan tuyến yên, tuyến thượng thận và tinh hoàn.

Xét nghiệm nội tiết nam giúp xác định các nguyên nhân dẫn đến bất thường bệnh lý nam khoa, rối loạn sinh lý… từ đó giúp bác sĩ đưa ra phương pháp điều trị phù hợp. Bên cạnh đó, việc theo dõi định kỳ mức độ hormone cũng giúp nam giới kiểm soát sức khỏe nội tiết, duy trì khả năng sinh sản và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Khi nào cần xét nghiệm nội tiết nam?

Xét nghiệm nội tiết tố nam được chỉ định khi nam giới gặp dấu hiệu bất thường liên quan đến chức năng sinh lý, sinh sản hoặc các vấn đề nội tiết. Những trường hợp được khuyến nghị kiểm tra sức khỏe, làm xét nghiệm nội tiết tố bao gồm:

• Rối loạn sinh lý: Khi nam giới xuất hiện các triệu chứng rối loạn chức năng sinh lý như giảm ham muốn, rối loạn cương dương, khó khăn khi quan hệ tình dục…, bác sĩ có thể đưa ra chỉ định xét nghiệm testosterone, LH và FSH để kiểm tra nồng độ hormone sinh dục;
• Vô sinh nam: Nam giới cùng người phối ngẫu gặp khó khăn trong việc có con dù quan hệ đều đặn tuần suất 3-4 lần/tuần, không dùng bất kỳ biện pháp tránh thai nào nên thăm khám sức khỏe sinh sản. Để tìm nguyên nhân vô sinh, người chồng có thể được chỉ định kiểm tra nội tiết tố. Xét nghiệm FSH, LH và testosterone phối hợp với các xét nghiệm chuyên sâu khác giúp đánh giá khả năng sản xuất tinh trùng, vô tinh hoặc bất thường tinh trùng;
• Dậy thì sớm ở trẻ em nam: Trong trường hợp trẻ em nam có các dấu hiệu dậy thì sớm như phát triển cơ bắp, mọc lông mu, vỡ giọng trước tuổi hoặc chậm phát triển, không có dấu hiệu dậy thì dù đến tuổi trưởng thành, cần làm xét nghiệm nội tiết tố;
• Nam giới xuất hiện các triệu chứng nữ hóa: Nếu nam giới bị phì đại tuyến vú, giảm lông cơ thể, giọng nói nữ tính hoặc mang các đặc điểm nữ tính khác có thể làm xét nghiệm nội tiết tố nam đánh giá cân bằng nội tiết tố testosterone và estrogen. Xét nghiệm hormone cũng có thể phát hiện hội chứng Klinefelter ở nam giới;
• Sau thời gian điều trị bằng thuốc ảnh hưởng hormone sinh dục: Một số loại thuốc như steroid, thuốc chống trầm cảm, thuốc trị bệnh tuyến giáp có thể làm rối loạn nội tiết tố nam. Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm để kiểm tra tác động của thuốc và điều chỉnh liều lượng nếu cần.
• Kiểm tra sức khỏe tổng quát: Nam giới có thể làm xét nghiệm nội tiết tố định kỳ để kiểm tra sức khỏe tổng quát, đặc biệt với nhóm có tiền sử mắc bệnh nội tiết hoặc điều trị bằng hormone ngoại sinh…

Các xét nghiệm nội tiết tố nam giới

Các xét nghiệm nội tiết tố nam đóng vai trò quan trọng, giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán kịp thời và lên kế hoạch điều trị phù hợp, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người bệnh. Dưới đây là các xét nghiệm được chỉ định cho nam giới:

1. Xét nghiệm LH (Hormone tạo hoàng thể)

Hormone LH do tuyến yên tiết ra, có nhiệm vụ kích thích các tế bào Leydig trong tinh hoàn sản xuất hormone sinh dục nam testosterone. LH và FSH có mối quan hệ mật thiết với nhau, phối hợp để điều chỉnh chức năng sinh tinh và duy trì nồng độ testosterone ổn định.

Ở nam giới bình thường, chỉ số LH dao động 1,7 – 8,6 mIU/mL. Nồng độ LH tăng cao hoặc giảm mạnh là dấu hiệu cảnh báo bất thường:

• LH cao: có thể là dấu hiệu của suy tinh hoàn nguyên phát, hội chứng Klinefelter hoặc bệnh lý tuyến yên;
• LH thấp: có thể liên quan đến suy tuyến yên, khối u tuyến yên hoặc suy sinh dục thứ phát.

2. Xét nghiệm FSH

Hormone FSH do tuyến yên sản xuất, đóng vai trò kích thích tinh hoàn sản xuất tinh trùng cũng như hỗ trợ hoạt động sinh tinh. FSH “làm việc” với LH nhằm đảm bảo tinh trùng phát triển bình thường và duy trì nồng độ nội tiết tố nam testosterone ổn định.

Xét nghiệm FSH được chỉ định khi nam giới gặp các vấn đề vô tinh hoặc suy giảm chất lượng tinh trùng, đặc biệt khi kết quả tinh dịch đồ của người bệnh phản ánh mật độ tinh trùng thấp.

Chỉ số FSH ở người bình thường là 2-12 mIU/mL. Nếu nồng độ FSH cao hoặc thấp hơn ngưỡng trên có thể là dấu hiệu cảnh báo bất thường nội tiết tố:

• FSH cao: Dấu hiệu của suy tinh hoàn, ảnh hưởng đến khả năng sinh tinh và có thể dẫn đến vô sinh nam;
• FSH thấp: Suy tuyến yên, rối loạn sản xuất tinh trùng.

3. Xét nghiệm Testosterone

Testosterone là hormone sinh dục chính của nam giới, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển cơ bắp, xương, ham muốn tình dục, sản xuất tinh trùng và khả năng cương dương. Hormone này được sản xuất chủ yếu ở tinh hoàn, dưới sự kiểm soát của tuyến yên và tuyến dưới đồi. Một phần nhỏ testosterone cũng được sản xuất tại tuyến thượng thận.

Chỉ số Testosterone mức bình thường dao động 12,1 – 31,8 mmol/L.

Suy giảm testosterone có thể do tự nhiên (tuổi tác) hoặc có thể liên quan đến bệnh lý. Một số triệu chứng điển hình tình trạng suy giảm nội tiết tố nam:

• Giảm ham muốn tình dục
• Rối loạn cương dương
• Suy giảm số lượng, chất lượng tinh trùng
• Tăng mỡ, giảm cơ bắp
• Mệt mỏi, suy nhược có thể

4. TSH (Hormone kích thích tuyến giáp)

TSH do tuyến yên sản xuất, giúp điều hòa chức năng tuyến giáp. Mất cân bằng hormone tuyến giáp có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản, năng lượng, chuyển hóa và sức khỏe tổng thể.

TSH bình thường ở nam giới là 0.5 – 4.1 mU/L.

• TSH cao: Có thể là dấu hiệu của suy giáp, gây mệt mỏi, tăng cân, suy giảm ham muốn và ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh.
• TSH thấp: Có thể liên quan đến cường giáp, dẫn đến rối loạn cương dương, giảm tinh trùng và tăng nguy cơ loãng xương.

5. Estradiol

Estradiol là một dạng hormone estrogen chủ yếu ở nữ giới, nhưng cũng có mặt trong cơ thể nam giới và đóng vai trò quan trọng đối với khả năng sinh sản.

Hormone estradiol do tuyến thượng thận, tinh hoàn và tuyến yên sản xuất. Một lượng nhỏ estradiol trong cơ thể nam giới có thể giúp hỗ trợ chức năng sinh sản, đặc biệt là trong quá trình trưởng thành và duy trì chất lượng tinh trùng. Một số nghiên cứu cho thấy nồng độ estradiol quá thấp hoặc quá cao có thể ảnh hưởng đến hoạt động sinh tinh.

6. Prolactin

Prolactin là hormone do tuyến yên tiết ra, có vai trò điều hòa nhiều chức năng sinh lý. Ở nam giới, prolactin có thể ảnh hưởng đến nồng độ testosterone và chất lượng tinh trùng. Nồng độ prolactin cao có thể làm giảm testosterone, gây rối loạn cương dương, giảm ham muốn tình dục, thậm chí vô sinh.