Ung thư vú ở tuổi dậy thì rất hiếm, thường do những biến đổi sớm trong tế bào và DNA. Vậy ung thư vú ở tuổi dậy thì có nguy hiểm không? Triệu chứng như thế nào? Chẩn đoán và điều trị ra sao?
Ung thư vú ở tuổi dậy thì là gì?
Ung thư vú ở tuổi dậy thì là tình trạng các tế bào ung thư tiến triển trong mô vú của trẻ trong độ tuổi dậy thì. Tình trạng này rất hiếm, thường do những biến đổi sớm trong tế bào và DNA. Những biến đổi này thậm chí có thể xảy ra trong bụng mẹ.
Các dấu hiệu ung thư vú ở tuổi dậy thì phổ biến
Các dấu hiệu ung thư vú ở tuổi dậy thì có thể khác với các khối u bình thường. Một số dấu hiệu phổ biến như:
- Cảm giác cứng.
- Khối u cố định vào thành ngực và không di chuyển.
- Kích thước của khối u dao động từ bằng hạt đậu đến đường kính vài cm.
- Có thể gây đau.
Núm vú tiết dịch hay bị tụt vào trong là những triệu chứng có thể gặp ở phụ nữ trưởng thành mắc ung thư vú. Tuy nhiên, các tình trạng này không phổ biến ở độ tuổi dậy thì mắc ung thư.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ mắc ung thư vú ở tuổi dậy thì
Hiện vẫn chưa xác định chính xác nguyên nhân gây ung thư vú ở tuổi dậy thì, có rất ít trường hợp được ghi nhận. Nhìn chung, các yếu tố nguy cơ xuất phát từ những biến đổi sớm trong tế bào và DNA ở đời sống hằng ngày. Những biến đổi này thậm chí có thể xảy ra khi trẻ vẫn còn trong bụng mẹ.
Ung thư vú ở tuổi dậy thì không liên quan chặt chẽ đến các yếu tố môi trường và lối sống như hút thuốc hoặc ăn 1 nhóm thực phẩm nhất định. Tuy nhiên, các thói quen không lành mạnh có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư vú theo thời gian.
Mối liên hệ giữa độ tuổi dậy thì và nguy cơ ung thư vú
Sự bắt đầu của chu kỳ kinh nguyệt và sự phát triển của vú là những thay đổi chính ở trẻ gái khi dậy thì. Những thay đổi này được kiểm soát bởi hormone, chủ yếu là estrogen.
Có kinh nguyệt sớm (trước 10 tuổi) và phát triển ngực sớm (trước 8 tuổi) có liên quan đến việc tăng nguy cơ ung thư vú. Việc tiếp xúc với estrogen sớm và kéo dài góp phần làm tăng nguy cơ ung thư vú.
Hiện các bé gái thường có xu hướng dậy thì sớm. Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng về độ tuổi dậy thì. Bên cạnh đó, các yếu tố về môi trường, chỉ số khối lượng cơ thể (BMI) trong thời thơ ấu và chế độ vận động cũng có liên quan rất lớn đến độ tuổi dậy thì.
Ung thư vú tuổi dậy thì có nguy hiểm không?
Ung thư vú tuổi dậy thì nguy hiểm. Loại ung thư vú phổ biến nhất ở tuổi dậy thì là secretory adenocarcinoma, có xu hướng phát triển chậm, không xâm lấn. Dù vậy, vẫn có số ít trường hợp xâm lấn sang các hạch bạch huyết tại chỗ và các bộ phận khác của cơ thể.
Các phương pháp để chẩn đoán
Các phương pháp chẩn đoán ung thư vú ở tuổi dậy thì bao gồm:
1. Khám lâm sàng
Nếu trẻ cảm thấy bất kỳ điều gì bất thường ở ngực, phụ huynh nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ để kiểm tra. Các bác sĩ thường hỏi các vấn đề sau:
- Gia đình có người mắc ung thư vú không?
- Phát hiện khối u khi nào?
- Có tiết dịch ở núm vú không?
- Khối u có đau không?
2. Siêu âm
Nếu có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng đáng ngờ, bác sĩ sẽ chỉ định siêu âm. Phương pháp chẩn đoán hình ảnh này sử dụng sóng âm để quan sát bên trong ngực, xác định xem khối u có rắn không. Đây là dấu hiệu của khối u ác tính.
Nếu khối u chứa đầy dịch, nhiều khả năng đây là u nang. Bác sĩ có thể sinh thiết (đưa 1 cây kim nhỏ vào khối u để lấy mô) và gửi mẫu mô đến chuyên gia giải phẫu bệnh để xác định u lành tính hay u ác tính.
Chụp nhũ ảnh không được khuyến khích cho trẻ tuổi dậy thì vì 2 lý do:
- Vú của trẻ tuổi dậy thì có xu hướng đặc, phương pháp chụp nhũ ảnh 2 chiều khó phát hiện khối u.
- Chụp nhũ ảnh khiến vú tiếp xúc với bức xạ, có thể dẫn đến tổn thương tế bào, đặc biệt ở tuổi dậy thì, cơ thể đang trong giai đoạn phát triển.
Dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ không còn khuyến nghị trẻ tự kiểm tra vú thường xuyên trong giai đoạn này vì không có bằng chứng cho thấy sự hiệu quả trong giảm tỷ lệ tử vong do ung thư vú. Tuy nhiên, việc biết ngực trông như thế nào và cảm thấy ra sao có thể giúp phát hiện sớm bất kỳ thay đổi nào. Một số điểm cần lưu ý như:
- Cục u.
- Độ dày của ngực.
- Tiết dịch núm vú.
- Bất thường ở ngực.
- Vết lõm trên da.
- Vết loét.
Sau khi có được cái nhìn tổng quan về hình dáng và cảm giác của ngực, trẻ có thể dễ dàng xác định bất kỳ thay đổi nào trong tương lai. Nếu nhận thấy có dấu hiệu bất thường hoặc bất kỳ điều gì khiến trẻ lo lắng, cha mẹ nên đưa trẻ đến khoa Ngoại vú – Đầu Mặt Cổ để được khám và điều trị sớm. Sự bất đối xứng về kích thước ngực rất phổ biến và phần lớn trường hợp không có gì bất thường.
Phòng ngừa nguy cơ ung thư vú từ sớm
Phòng ngừa ung thư vú ở tuổi dậy thì từ sớm đóng vai trò rất quan trọng trong giảm tỷ lệ mắc bệnh, phát hiện sớm, cải thiện tỷ lệ sống cũng như nâng cao chất lượng sống cho phụ nữ. Một số biện pháp phòng ngừa sớm ung thư vú như:
- Hạn chế uống rượu, bia: tránh uống rượu trong độ tuổi dậy thì để giảm nguy cơ ung thư vú.
- Duy trì cân nặng khỏe mạnh: giảm béo phì thông qua chế độ ăn lành mạnh và hoạt động thể chất.
- Hoạt động thể chất: tăng cường vận động để giảm nguy cơ ung thư vú.
- Không hút thuốc và tránh khói thuốc lá: tránh hút thuốc và tiếp xúc với khói thuốc để giảm nguy cơ ung thư.
- Tuân thủ hướng dẫn tầm soát ung thư: thực hiện chụp nhũ ảnh định kỳ khi đến tuổi theo khuyến nghị để phát hiện sớm ung thư vú. Cụ thể, phụ nữ từ 40-54 tuổi nên chụp nhũ ảnh 1 lần/năm, 2 năm/lần với phụ nữ từ 50-74.
- Hiểu rõ nguy cơ cá nhân: trao đổi với bác sĩ về nguy cơ cá nhân và các xét nghiệm cần thiết nếu có nguy cơ cao.
